เล่าเรื่อง...กระดูกสันหลังคดรุนแรง

• คุณวาเนสซ่า ติตัส นางแบบ
• นายแพทย์คณิต จำรูญธเนศกุล แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านศัลยกรรมกระดูกสันหลัง

คุณช่อผกา : ได้เวลามาคุยกันใน High Q Stories น่ะค่ะ คุณผู้ชมลองจินตนาการดูน่ะค่ะ ถ้าคุณเป็นคนชอบเล่นกีฬา แล้ววันหนึ่งความเจ็บป่วย ทำให้คุณไม่สามารถเล่นกีฬาได้ ต้องหยุด เดินช้าๆ ไม่ต้องออกกำลังกายเยอะเหมือนที่เคย แล้วเรื่องนี้เกิดขึ้นตอนอายุ 15 ซึ่งเป็นวัยรุ่น โอ้โห ชีวิตคงอึดอัดน่าดูค่ะ วันนี้แขกรับเชิญของเราเจอเรื่องนั้นน่ะค่ะ เธอพบว่าหลังจากเล่นกีฬาไปมากๆ วันหนึ่งเจ็บขึ้นมา แล้วก็รู้ว่าตัวเองมีอาการกระดูกสันหลังคดอย่างรุนแรง อาการจะเป็นอย่างไร และวิธีการดูแลรักษาตัวเองจะเป็นอย่างไร วันนี้จะมาคุยเพื่อเป็นอุทาหรณ์สำหรับคุณผู้ชมด้วยน่ะค่ะ ขอต้อนรับน้องวาเนสเซ่ ติตัส น่ะค่ะ และคุณหมอคณิต จำรูญธเนศกุล แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านศัลยกรรมกระดูกสันหลังค่ะ สวัสดีคุณหมอ และสวัสดีน้องน้ำผึ้ง ผึ้ง หรือน้ำผึ้งค่ะ

คุณวาเนสซ่า : ผึ้งค่ะ

คุณช่อผกา : ผึ้งน่ะค่ะ เมื่อกี้พี่บอกว่า รู้ว่าตัวเองเป็นอาการกระดูกสันหลังคดตอนอายุ 15 น่ะ มันเกิดเรื่องขึ้นมาได้ยังไง

คุณวาเนสซ่า : ตอนั้นผึ้งเล่นกีฬาหักโหมมาก เพราะว่าเป็น sport girl ชอบเล่นกีฬาทุกวันเลย เล่นหมดทุกอย่าง เตะบอลที่โรงเรียน แล้วก็ตีเทนนิส แล้ววันหนึ่งก็ตื่นขึ้นมา แล้วอยู่ดีๆมันก็ลุกไม่ได้เลย ต้องโทรเรียกคุณแม่ให้พาใครมาอุ้มไปโรงพยาบาล กล้ามเนื้อไม่สามารถลงมาเหยียบพื้นได้ ล้มลงไปเลย

คุณช่อผกา : เป็นอาการเฉียบพลันมาก คุณแม่ที่น้องผึ้ง หรือน้องวาเนสซ่าพูดถึงคือ คุณจอย ติตัส ซึ่งเป็นนางแบบ คุณผู้ชมที่อายุ 30 up คงจำได้น่ะค่ะ คุณแม่สบายดี

คุณวาเนสซ่า : สบายดีค่ะ

คุณช่อผกา : คุณแม่ก็เป็นแม่บ้านดูแลลูกๆใช่มั้ยค่ะ

คุณวาเนสซ่า : ใช่ค่ะ

คุณช่อผกา : สรุปว่าวันนั้นคุณแม่พาไปโรงพยาบาล ไปถึงโรงพยาบาล คุณหมอทำยังไงค่ะ

คุณวาเนสซ่า : ตอนแรกคิดว่าอาจจะเป็นที่หัวเข่า ก็เลยพาไปหาคุณหมอทางด้านหัวเข่าก่อน แล้วก็ตรวจไปตรวจมาไม่ใช่ คุณแม่ก็คิดว่าไม่น่าจะใช่ ก็เลยลองไปพบกับคุณหมออีกท่านหนึ่ง ท่านก็พาไปเอกซเรย์กระดูกสันหลัง แล้วก็วัดความยาวขา แล้วก็สรุปได้ว่ากระดูกสันหลังคด ขายาวไม่เท่ากัน แล้วก็กล้ามเนื้อคงอักเสบ ก็เลยรู้ว่าเป็นอะไร

คุณช่อผกา : แต่ข้อมูลที่ทราบคือ กระดูกสันหลังคดอย่างรุนแรง

คุณวาเนสซ่า : ใช่ เพราะตอนนั้นหักโหมมากๆเลย

คุณช่อผกา : คุณหมอขา น้องเขาบอกกระดูกเขาเป็นตัว S วันนี้คุณหมอเอากระดูกสันหลังมาให้ดูด้วยใช่มั้ยค่ะ

นพ.คณิต : ครับผม

คุณช่อผกา : งั้นเอาปกติก่อน ของคุณผู้ชมกับของดิฉันทั่วๆไป กระดูกสันหลังคนเราเป็นยังไงค่ะ

นพ.คณิต : กระดูกสันหลังของคนทั่วไปนะครับ ตั้งแต่กระดูกคอลงไปนะครับ อันนี้เป็นโมเดลอันเล็กนะครับ ตั้งแต่ท้ายทอย กระดูกต้นคอ กระดูกทรวงอก และกระดูกส่วนเอวนะครับ จนลงมาถึงก้นกบข้างล่างนะครับ กระดูก ถ้าเกิดมองด้านข้าง ต้นคอจะแอ่น กระดูกทรวงอกจะโค้งกลับ กระดูกช่วงเอวก็จะแอ่น ก็จะตรงกันพอดีนะครับ อันนี้มองจากด้านข้าง แต่ถ้ามองด้านตรงนะครับ ถ้ามองด้านตรงจะต้องเป็นเส้นตรงนะครับ แต่บางคน คือ จริงๆ ไม่ใช่ทุกคนจะตรงเปะนะครับ โดยทั่วไปเขานิยามคำว่ากระดูกสันหลังคด ต่อเมื่อมุมเกิน 10 องศา ก็คือการคดจะคดในแนวนี้ แทนที่จะตรงก็เอียงคดอย่างนี้ ส่วนใหญ่ก็จะคดเป็นตัว S นะครับ ให้สุดท้ายกลับมายืนให้ตรงนะครับ แต่โดยทั่วไปประมาณ 0.5-3% จะมีกระดูกสันหลังคดอยู่ได้นะครับ

คุณช่อผกา : หมายถึงว่าที่เดินๆกันอยู่ ส่วนใหญ่จะคด

นพ.คณิต : อาจจะมีคด 0.5-3% แล้วแต่ที่เขาทำการศึกษาไว้นะครับ แต่ส่วนใหญ่คดไม่เยอะ ประมาณ 10-20 องศาเท่านั้นเองไม่มาก ซึ่งโดยทั่วไปสังเกตไม่ออก คนไข้ตลอดชีวิตอาจจะไม่รู้เลยว่ามีกระดูกสันหลังคดนะครับ และอาจจะมีเพียงแค่ประมาณ 1-3คนต่อพัน ที่พบว่ากระดูกสันหลังคดเยอะ คือ มากกว่า 30 องศาขึ้นไป พวกนี้อาจจะเห็นได้โดยภายนอกครับ ถ้าเกิน 30 องศา อาจจะต้องรับการรักษานะครับ

คุณช่อผกา : งั้นต้องกลับมาถามคนไข้น่ะค่ะ น้องผึ้ง มันหงิกยังไงค่ะ

คุณวาเนสซ่า : มันงอเป็นตัว S แล้วมันก็บิดอีกต่างหาก ดูแล้วหลังสองข้าง ข้างหนึ่งจะปูดขึ้นมาเยอะมาก อีกข้างหนึ่งจะแบนลงไป คนละไซสกันเลย

คุณช่อผกา : เจ็บมั้ย

คุณวาเนสซ่า : ปวดหลังค่ะ จะปวดหลังง่ายมากๆ

คุณช่อผกา : แต่ว่าเหตุการณ์นั้นก็เกิดขึ้นมาประมาณ 5 ปีแล้วน่ะค่ะ

คุณวาเนสซ่า : ใช่ค่ะ

คุณช่อผกา : งั้นถามคุณหมอ การผ่าตัดมันอันตรายยังไงค่ะ

นพ.คณิต : กระดูกคนเราเป็นแกนของร่างกาย มีความแข็งแรง การที่จะไปดัดกลับมา หรือไปทำกายภาพ หรือบริหารให้มันตรง ถ้ามันคดจริงๆ จากโครงสร้างมันกลับมาไม่ได้ ก็อาจจะเสี่ยงต่อการกระทบกระเทือนของเส้นประสาท แต่ละระดับของกระดูกสันหลังจะมีเส้นประสาทแยกออกมานะครับ เมื่อไหร่ถ้ามันคด การผ่าตัดจะต้องผ่าตัดค่อนข้างยาว แต่การดัดกลับมามีโอกาสที่จะไปยืดไขสันหลังของเส้นประสาทก็อาจจะเกิดมีปัญหาขึ้นได้นะครับ ก็มีความเสี่ยงบ้างนะครับ

คุณช่อผกา : คุณหมอขา คุณหมอเล่า ดิฉันนึกถึงก่อสร้างอ๊อกเหล็ก จัดโครงสร้างเลยใช่มั้ยค่ะ

นพ.คณิต : ถ้าคดไม่มากก็เพียงแต่สังเกตอาการก็พอ

คุณช่อผกา : ก็สรุปว่าไม่ผ่า พอไม่ผ่าก็ต้องใช้วิธีรักษาแบบอื่น

คุณวาเนสซ่า : ใช่ค่ะ ก็เลยไปทำกายภาพบำบัดแทน

คุณช่อผกา : เขาให้ทำอะไรบ้างค่ะ

คุณวาเนสซ่า : ที่กายภาพบำบัดจะมีท่าออกกำลังกายต่างๆ เพื่อที่จะช่วยให้เราค่อยๆดัดกระดูกกลับไป และไม่ทำให้ปวดหลัง แล้วก็จะมีเครื่องที่คอยยืดกระดูกจากที่คดให้ค่อยๆตรงขึ้น แล้วก็จะมีพนักงานคอยนวดหลังให้ พยายามดันกระดูกให้มันตรงให้

คุณช่อผกา : ค่อยๆ จัดกระดูกใหม่

คุณวาเนสซ่า : ใช่ค่ะ

คุณช่อผกา : นั่งนี่เหมือนเกร็งๆน่ะ ตอนนี้มีอาการมั้ย

คุณวาเนสซ่า : ไม่เกร็งค่ะ

คุณช่อผกา : เอียงซ้าย เอียงขวาได้ปกติมั้ยค่ะ

คุณวาเนสซ่า : พยายามให้ตรงๆ

คุณช่อผกา : อ๋อ พยายามให้ตรง แล้วของน้องผึ้งที่ว่าคด มันจะคดท่าไหนค่ะ

คุณวาเนสซ่า : ปกติผึ้งจะนั่งอย่างนี้ แล้วจะคดไปตามเส้นกระดูก แต่ว่าอย่างนี้จะยิ่งทำให้ปวดหลัง ก็เลยต้องพยายามดัดไปอีกด้านหนึ่ง

นพ.คณิต : เพราะกระดูกคด จริงๆ มันไม่ใช่คดเป็นตัว S เฉยๆ เป็นการหมุนสามมิติของตัวกระดูกสันหลัง ส่วนใหญ่ไม่ทราบสาเหตุว่าเกิดจากอะไรนะครับ แต่พบว่ากรรมพันธุ์ก็มีส่วนอยู่บ้างนะครับ ปัจจุบันมีการศึกษาเยอะนะครับ แต่ก็ยังไม่พบว่ามียีนตัวไหนที่ควบคุมกระดูกสันหลังคดชัดเจนนะครับ แต่พบว่าในครอบครัวที่มีพ่อแม่หรือมีคนในครอบครัวเป็นกระดูกสันหลังคดก็มีความเสี่ยงที่คนในครอบครัวจะมีสูงขึ้นนะครับ

คุณช่อผกา : เหรอค่ะ งั้นต้องถามคุณพ่อคุณแม่

คุณวาเนสซ่า : คุณแม่เคยไปเช็คหลังจากที่รู้ว่าผึ้งเป็น คุณแม่ก็มีนิดหน่อย ไม่เยอะเท่าผึ้ง แต่ตอนนี้ก็คอยเช็คน้องๆ อยู่ ให้น้องๆ โตแล้วก็เช็คว่ามีหรือเปล่า

คุณช่อผกา : แสดงว่าก็มีผลมาจากคุณแม่เหมือนกันใช่มั้ยค่ะ เท่าที่ฟังคุณหมอบอกว่า มันไม่ได้เอียง มันบิดหลายทิศหลายทาง มันจะไปมีผลกับเส้นประสาท เส้นอะไรทั้งหลายแหล่ในร่างกายอะไรยังไงค่ะ

นพ.คณิต : ส่วนน้อยครับ ที่จะมีผลต่อเส้นประสาท ส่วนใหญ่ก็เป็นจากโครงร่างเท่านั้นเองครับ ที่มีปัญหา เนื่องจากกระดูกสันหลังจะมีซี่โครงมาเกาะโดยรอบ เมื่อกระดูกสันหลังมีการบิดตัว กระดูกชายโครงก็จะบิดไปด้วยนะครับ ฉะนั้นก็จะเห็นตรงชายโครงไม่เท่ากัน

คุณช่อผกา : ก็จะเบี้ยวทั้งตัว

นพ.คณิต : ก็จะเบี้ยวบางส่วน แล้วแต่นะครับ บางคนดคเฉพาะส่วนเอว บางคนก็ตั้งแต่ทรวงอกและเอวด้วยนะครับ แล้วก็อย่างหนึ่ง สังเกตง่ายๆ ถ้ากระดูกสันหลังคด กระดูกสะบักจะไม่เท่ากัน เพราะกระดูกสะบักแปะอยู่บนชายโครงด้วย พอมันหมุนก็จะนูนไม่เท่ากันสองข้างนะครับ

คุณช่อผกา : อย่างนี้น้องผึ้งทำอะไรไม่ได้บ้าง กับที่เคยทำได้ค่ะ

คุณวาเนสซ่า : เดี๋ยวนี้ก็ไม่ได้เตะบอล ไม่ได้ตีเทนนิสแล้ว

คุณช่อผกา : หน้าเศร้าเชียว

คุณวาเนสซ่า : หาอย่างอื่นทำแทนแล้วค่ะ ที่ไม่ให้ปวดหลัง เพราะแค่ถึงเวลาสอบ ต้องอ่านหนังสือ ต้องก้มเยอะๆ แค่นี้ก็ปวดหลังจะแย่แล้ว

คุณช่อผกา : อาการเหมือนคนแก่เลยน่ะค่ะ คุณหมอค่ะ น้องพูดตลอดเลยว่าเล่นกีฬาหนัก มันเป็นสาเหตุที่ทำให้กระดูกคดหรือเปล่าค่ะ

นพ.คณิต : ไม่ใช่ครับ ปัจจุบันพบว่าสาเหตุก็ยังไม่แน่ชัดอย่างที่ได้บอกไปแล้วนะครับ การออกกำลังกายมากก็ไม่ได้ทำให้เป็นมากขึ้นนะครับ

คุณช่อผกา : การออกกำลังกายมาก ทำให้เจ็บเร็วขึ้น ก็เลยรู้ว่าตัวเองเป็นเร็วขึ้นใช่มั้ยค่ะ

นพ.คณิต : ก็อาจจะเป็นอย่างนั้นครับ แต่ว่ามีอาการปวดหลังแล้วก็ไปตรวจเลยพบว่ามีกระดูกสันหลังคดร่วมด้วยนะครับ

คุณช่อผกา : การที่เราปวดหลังบ่อยขึ้น วิถีชีวิตเปลี่ยนไป ชีวิตต่างจากเพื่อนมั้ยค่ะ

คุณวาเนสซ่า : ไม่ค่ะ ผึ้งก็แค่อะไรที่ทำให้ปวดหลังก้พยายามทำให้น้อยลง หรือไม่ก็ไม่ทำซ่ะ แต่ก็ยังใช้ชีวิตเหมือนเดิม

คุณช่อผกา : ก็เป็นสาวที่โลดโผนน้อยลง

นพ.คณิต : จริงๆ จากการศึกษาก็ไม่พบว่าการออกกำลังกายเยอะๆทำให้กระดูกคดมากขึ้นนะครับ เพราะมันเป็นเหมือนกับการเจริญเติบโตของกระดูกเองที่ผิดปกตินะครับ

คุณช่อผกา : กรณีของน้องผึ้ง คุณหมอบอกว่า การที่กระดูกสันหลังเราคดจะมีผลสะท้อนกับสุขภาพยังไงมั้ยค่ะ

คุณวาเนสซ่า : ตอนนี้ผึ้งไม่ค่อยอะไรมาก เพราะเวลาผึ้งปวดหลัง ผึ้งก็จะทานยา แถมยังมีกายภาพบำบัดช่วยไว้ แต่ว่าผึ้งจะห่วงเรื่องอนาคตมากกว่า ตอนมีอายุ เกิดผึ้งอยากมีลูก เห็นคุณหมอบอกว่าลำบากนิดนึง ถ้าเกิดจะต้องท้อง เพราะว่าเราต้องแบกรับน้ำหนักเยอะ แล้วก็ช่วงบล็อคหลังก็ไม่รู้จะมีปัญหาหรือเปล่า ผึ้งจะห่วงในระยะยาวมากกว่า

นพ.คณิต : คนที่ตั้งท้องอยู่แล้วก็มักจะปวดหลังมากขึ้นกว่าปกติอยู่แล้ว เพราะน้ำหนักถ่วงมากขึ้นนะครับ ในคนที่กระดูกสันหลังคดก็อาจเป็นไปได้ที่อาจจะมีปวดหลังในช่วงนั้นได้ เพิ่มขึ้นได้บ้างนะครับ แต่ก็ไม่ได้เป็นข้อห้าม ก็ตั้งครรภ์ได้ตามปกติ ส่วนการบล็อคหลัง ถ้าเกิดไปคดในตำแหน่งที่จะต้องแทงเข็มเข้าไปบล็อคหลังตรงนั้น ก็อาจจะทำยากขึ้นนิดนึง

คุณช่อผกา : ถามกรณีที่คดเยอะๆ เลย องศามากๆ อันตรายของการมีอาการแบบนี้ จะเกิดอะไรขึ้นตามมาค่ะ

นพ.คณิต : กระดูกสันหลังคดมันจะเป็นช่วงแอ่นใช่มั้ยครับ ถ้ามันคดเยอะๆ มันจะกลับมุม มันจะกลายเป็นโก่ง ถ้ากระดูกสันหลังคดรุนแรง ถ้าเป็นช่วงทรวงอกก็จะกระทบเรื่องปอดกับหัวใจได้ แต่ต้องเยอะจริงๆ ครับ ต้องเป็น 100องศา

คุณช่อผกา : ระบบการหายใจจะทำงานได้ไม่เต็มที่

นพ.คณิต : แทนที่จะหายใจเข้าได้ปกติ 100% เหลือสัก 30-40% อะไรอย่างนี้ครับ

คุณช่อผกา : น้ำผึ้งขา จนถึงวันนี้ระวังดูแลตัวเองยังไงบ้างค่ะ

คุณวาเนสซ่า : เท่าที่ผึ้งทำกายภาพบำบัดมาน่ะค่ะ คุณหมอจะแนะนำว่า ไม่ควรนั่งไขว่ห้าง เพราะมันจะทำให้สมดุลสองข้างไม่เท่ากัน แล้วก็พยายามอย่างนั่งแบบคนขี้เกียจๆ ให้นั่งชิดกับเก้าอี้

คุณช่อผกา : สาธิตเลยค่ะ

คุณวาเนสซ่า : นั่งให้ชิด หาอะไรมาพิงหลัง ไม่ใช่นั่งงอเป็นตัว C พยายามให้สองข้างสมดุลกันค่ะ

คุณช่อผกา : ค่ะ จัดท่านั่งใหม่ เหรอค่ะ

คุณวาเนสซ่า : ใช่ค่ะ

คุณช่อผกา : ท่านั่งแบบนี้จะทำให้ไม่มีปัญหากับกระดูกสันหลัง

คุณวาเนสซ่า : ใช่ เหมือนกับกับช่วยปรับสรีระเราไปด้วยอีกทางหนึ่ง

คุณช่อผกา :: ค่ะ ถ้าสังเกตตั้งแต่เด็ก ยังพอจะช่วยแก้ปัญหาได้ มีโอกาสที่จะดีขึ้น มากกว่าหลังอายุ 20 ปีไปแล้ว เพราะร่างกายหยุดการเจริญเติบโต กระดูกสันหลังเป็นมายังไง ก็ต้องเป็นอย่างนั้นกันต่อไปน่ะค่ะ วันนี้ขอบพระคุณน้องผึ้งมากๆ และขอบคุณ คุณหมอที่ทำให้กระจ่างน่ะค่ะ มอบของที่ระลึกกันหน่อยค่ะ trade bear จากสายการบินบางกอกแอร์เวยส์ มีอยู่ 2 ตัวน่ะค่ะ แบ่งกันไปอยู่คนละบ้านค่ะ ฝากให้คุณหมอด้วยน่ะค่ะ

นพ.คณิต : ขอบคุณครับ

คุณช่อผกา : คุณหมอมีลูกหรือยังค่ะ

นพ.คณิต : ยังครับ

คุณช่อผกา : เอาไว้กอดเองค่ะ เอาล่ะค่ะ พักสักครู่น่ะค่ะ เดี๋ยวช่วงหน้ามีเรื่องน่าสนใจอีกค่ะ